1. Đặt vấn đề

Cuộc khủng hoảng tài chính lan tỏa trên phạm vi toàn cầu do ảnh hưởng của sự sụp đổ ngân hàng Lehman Brathers vào tháng 9- 2008. Các quốc gia rơi vào tình trạng khủng hoảng tài chính, đặc biệt là Mỹ chịu sự tổn thất nặng nề nhất. Suốt hơn bốn năm qua, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã phải vật lộn, gồng mình lên chống đỡ với cuộc khủng hoảng tài chính và cuộc “đại suy thoái kinh tế” toàn cầu nghiêm trọng nhất này. Cuộc khủng hoảng tài chính đã kéo theo sự giảm sút về tốc độ tăng trưởng kinh tế bởi sự giải sút về tài chính, tỷ lệ xuất nhập khẩu, thất nghiệp gia tăng đã tạo nên một bức tranh ảm đạm trong khu vực Châu Âu. Việc áp dụng các biện pháp và các gói cứu trợ kinh tế như giảm lãi suất, cắt giảm thuế, bơm tiền ồ ạt cho hệ thông tài chính - ngân hàng lại càng làm cho tình trạng thâm hụt ngân sách và nợ công thêm gia tăng, vượt quá xa những quy định của Hiệp ước tăng trưởng và ổn định (SGP) đã được 16 nước thành viên EU ký kết vào năm 1997, nhằm thực hiện chính sách ổn định kinh tế và tăng trưởng trong Liên minh tiền tệ châu Âu (EMU). Các quy định về tài chính công trong SGP đã được nêu trong Điều 104 Hiệp ước Maastricht: “Các nước thành viên EAIU phải giữ mức thâm hụt ngân sách không vượt quá 3% GDP, nợ công không vượt quá 60% GDP...”. Tình trạng thâm hụt ngân sách và nợ công của Liên minh Châu Âu được cải thiện đôi chút trong những năm đầu thực hiện SGP.  Ví dụ, trong giai đoạn 2001-2005, thâm hụt ngân sách của EU-15 chỉ là 2,4% GDP/năm, còn nợ công của EU-15 là 68% GDP. Tuy nhiên, tình trạng thâm hụt ngân sách và nợ công của EU đã lên đến con số báo động trong những năm gần đây. Ví dụ Năm 2009, thâm hụt của EU-27 là 6,9%, năm 2010 là 7,4%, năm 2011 là 8,2%, tiêu biểu là các nước: Hy Lạp - 12,9% GDP năm 2009, năm 2012 là 7,3%; Ailen - 11,4% GDP, Bồ Đào Nha, Pháp - 9,4% GDP; Tây Ban Nha - 11,2% GDP; Anh - 10,9% GDP. Còn tình trạng nợ công bình quân của khu vực đồng tiền chung châu Âu năm 2007 chiếm 66% GDP, năm 2008 là 69,4% GDP, năm 2009 là 78,7% GDP và năm 2011 là 84,7% GDP. Theo đánh giá của tạp chí Business Week(tháng 5- 2010), tỷ lệ nợ công năm 2010 của Ailen là 310% GDP, Hy Lạp 124% GDP, Italia 120,1% GDP, Bồ Đào Nha 84,6% GDP, Đức 84,5% GDP, Pháp 82% GDP, ... Trong khi đó, tỷ lệ tăng trưởng GDP khu vực Eurozone-17 năm 2012 là 0,4%, dự kiến năm 2013 là 0,2%. Còn nước Đức, GDP năm 2012 và 2013 sẽ chỉ tăng 0,9%, Pháp sẽ tăng trưởng gần ở số 0, Italia và Tây Ban Nha thì tăng trưởng âm. Đến năm 2014, các nước châu Âu tuy đã vượt qua khỏi đáy của cuộc khủng hoảng nợ công, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trở lại. Xu hướng nợ công châu Âu vẫn tăng.

Trên đây là trích dẫn của tài liệu, để xem toàn văn tài liệu xin quý vị tải xuống tệp đính kèm.